Karaciğer Naklinden Önce Alıcı-Verici Hazırlığı

Karaciğer nakli hazırlığında öncelik, planlanan naklin hem alıcı hem de verici için olumsuz bir durum oluşturmamasıdır. En önemli hedef, özellikle vericinin herhangi bir zarar görmemesidir. Yapılan ameliyatın sonunda iki sağlıklı bireyin elde edilmesi amaçlanır.

Verici adayında ameliyatın herhangi bir risk oluşturacağı tespit edilirse, süreç derhal durdurulur ve başka bir verici adayı değerlendirmeye alınır. Bu nedenle vericinin karaciğerinin bir kısmı bağışlandığında, geride kalan karaciğerin vericiye yetecek miktarda olduğundan emin olunmalıdır. Ayrıca karaciğerin hepatik arter, portal ven, hepatik ven ve safra yolları gibi anatomik yapılarının bölünme işlemine engel teşkil etmemesi gerekir. Bu doğrultuda ameliyat öncesi ayrıntılı tetkik ve görüntüleme yöntemlerine başvurulur.

Bütün bu hazırlıklara rağmen, nadiren de olsa ameliyat sırasında verici için risk oluşturacak bir durum tespit edilirse, operasyon iptal edilir. Genel olarak, vericide kalacak (remnant) karaciğer miktarının %30’un altında olmaması gerekir. Ancak genç ve uygun vericilerde bu oran %25’e kadar düşebilir.

Alıcı Hazırlığı

Karaciğer yetmezliğinin tek ve kalıcı tedavi yöntemi karaciğer naklidir. Ancak ameliyat öncesi alıcının da tıbbi açıdan ayrıntılı olarak incelenmesi gerekir. Bu incelemelerin amacı, alıcının ameliyatı kaldırabilecek durumda olup olmadığını belirlemek, ameliyat öncesi düzeltilebilir sorunları tespit edip tedavi etmektir. Böylece nakil sonrası komplikasyonların önüne geçilmesi hedeflenir. Eğer hastada nakle engel teşkil eden ciddi bir durum saptanırsa, hasta bilgilendirilir ve ameliyat iptal edilir.

Alıcıda Ameliyatın İptaline Neden Olabilecek Durumlar

• İleri düzeyde portal ven trombozu,
• Karaciğerin büyük damarlarına invazyon veya ekstrahepatik yayılım göstermiş hepatoselüler karsinom,
• Vericiden alınacak karaciğer parçasının alıcıya yetersiz kalması,
• Verici karaciğer parçasının damar veya safra yolu yapısının alıcı için cerrahi risk oluşturması.

Genel olarak, vericiden alınacak karaciğer parçasının ağırlığının hastanın vücut ağırlığına oranının en az %1 olması gerekir. Ancak genel durumu iyi ve vericisi genç olan hastalarda bu oran %0,8’e kadar düşebilir.

Karaciğer Nakli Öncesi Alıcı ve Verici İçin Yapılacak İncelemeler

1. Fizik muayene
2. Ayrıntılı kan ve idrar tetkikleri ile tüm sistem fonksiyonlarının değerlendirilmesi (kan grubu tayini, hemogram, biyokimya, koagülasyon testleri, hepatit markerları, EBV, CMV IgM/IgG, TSH, PTH, HbA1c, β-HCG, PSA, AFP, tümör markerları, tam idrar tahlili ve etyolojiye yönelik ek testler)
3. Mikrobiyolojik incelemeler (gerekirse kateter, idrar, assit ve kan kültürü)
4. Radyolojik incelemeler:
   • Alıcı için: Tüm abdomen ultrasonografi (USG), portal ven doppler USG, toraks BT, trifazik tüm abdomen BT ve gerekirse kontrastlı MR,
   • Verici için: Tüm abdomen USG, toraks BT, trifazik tüm abdomen BT.
5. Gerekli görülen diğer branşlardan konsültasyon: Kardiyoloji, Göğüs Hastalıkları, Psikiyatri, Kadın Hastalıkları ve Doğum gibi.
6. Diğer tetkik ve muayeneler: EKG, EKO, solunum fonksiyon testi (SFT), endoskopi, kolonoskopi, gerekliyse mammografi, meme USG ve tiroid USG.

Bütün bu süreçlerin amacı, hem alıcının hem de vericinin ameliyat öncesi ve sonrası sağlık durumunu en iyi şekilde koruyarak başarılı ve güvenli bir karaciğer nakli gerçekleştirmektir.